image9.jpg
Strona Główna arrow Integracja arrow Refleksje
Refleksje

Marta Maciorowska

Refleksje nt. integracji

        Opierając się na specjalistycznej literaturze  oraz na własnych obserwacjach i doświadczeniach wnioskuje, że klasy integracyjne są dobrą formą integracji. Przebywanie osób niepełnosprawnych ze zdrowymi stymuluje ich rozwój, zapewnia konieczną w ich życiu pomoc, zaspokaja potrzebę więzi z grupą, natomiast osobom normalnie rozwijającym się daje zapewne podstawę do sądu że się jest sprawniejszym, bardziej od innych kompetentnym – czyli wyższą samoocenę, również wyższą świadomość negatywnych następstw rozwoju cywilizacji, poczucie bycia potrzebnym z uwagi na konieczność pomocy słabszemu. Dzieci niepełnosprawne uczą się społecznego sposobu bycia, identyfikują się z grupami normalnymi i mają świadomość przynależności do społeczeństwa. Unikają leku, jaki wywołuje przejście  z przestrzeni chronionej do twardej rzeczywistości. Są przygotowane do radzenia sobie w świecie urządzonym przez ludzi zdrowych. Integracja pozytywnie wpływa na zachowania niepełnosprawnych, a także na ich osobowość. Są kochane, akceptowane, odnoszą sukcesy, aktywnie uczestniczą w zabawach i zajęciach wraz ze swymi kolegami.
Dzięki wzajemnemu współistnieniu i funkcjonowaniu w klasie dzieci poznają nowych kolegów. Uczą się akceptacji nie tylko poprzez nabywanie podstawowej wiedzy o rodzajach upośledzenia, ale również poprzez przebywanie, zachowanie i potrzeby tych dzieci. Zdrowi uczniowie uczą się tolerancji i empatii, odpowiedzialności za siebie i innych, otwartości, wyrozumiałości i wzajemnej pomocy.
       Nauczyciele tak starają się różnicować wymagania, aby każdy mógł osiągnąć sukces i satysfakcję z wykonywanych zadań i poleceń. Poprzez odpowiedni dobór metod , form pracy oraz środków dydaktycznych nauczyciele umożliwiają wszystkim uczniom maksymalne wykorzystanie swoich umiejętności, zdolności oraz rozwój zainteresowań. Mała liczba uczniów w klasie sprzyja stosowaniu innowacyjnych metod nauczania, bogactwu i różnorodności pomocy dydaktycznych.
        Mimo wielu zalet istnieją też wady. Dzieci uświadamiają sobie swoją inność, mają poczucie niższej wartości i wycofują się z aktywnych prób nawiązania kontakty. Zajęcia specjalistyczne organizowane są dla dzieci niepełnosprawnych, w związku z tym nie dają możliwości wyzbycia się poczucia inności, gdyż dzieci zdrowe nie biorą w nich udziału, co nie daje możliwości konfrontacji ze zdrowymi. Niejednoznaczne i nie zawsze pozytywne nastawienie społeczeństwa ogranicza i utrudnia integrację, podobnie nieuzasadnione uprzedzenia dzieci zdrowych i ich rodziców. Wszystko to prowadzi do zakłóceń w integracji. Dzieci niepełnosprawne na ogół  nie utrzymują poza szkołą kontaktów towarzyskich z zdrowymi rówieśnikami.
        Integracja to włączanie dzieci specjalnej troski w życie społeczności szkolnej przy jednoczesnym rozwijaniu ich autonomii i możliwości spełnienia własnych oczekiwań, a także umożliwienie zdobywania wiedzy i umiejętności na miarę możliwości dziecka. Aby mogło tak być, rodzice i nauczyciele powinni przestrzegać poniższych zaleceń.
Akceptacja dzieci ze specjalnymi potrzebami jest priorytetem integracji. Dlatego ważne jest przełamywanie negatywnych opinii i przesądów wobec osób niepełnosprawnych. Częstą przyczyną złych stosunków z kolegami czy też wzajemnej niechęci są społeczne uprzedzenia. Podstawowa wiedza na ten temat pozwoli na wyrobienie odpowiedniego stosunku do dziecka niepełnosprawnego.
        Każde dziecko powinno być traktowane na równi z pozostałymi, uwzględniając stopień niepełnosprawności. Ważne jest, aby w miarę swoich możliwości, aktywnie włączać te dzieci w życie klasy i szkoły. Pozwoli to na nabycie przydatnych umiejętności: przełamywanie własnych słabości i ograniczeń, budowanie poczucia własnej wartości, budowanie wiary w siebie i w zespół, zdolność rozwiązywania konfliktów, możliwość uzyskania wsparcia ze strony koleżanek i kolegów z klasy w trudnych sytuacjach oraz zaspokojenie podstawowych potrzeb psychicznych dziecka: uznania, akceptacji, bezpieczeństwa, możliwości zespołowego podejmowania decyzji czy podzielenia się swoimi sukcesami z innymi.
        Nauczyciele pracujący w klasie integracyjnej mają obowiązek zmodyfikowania planu nauczania w zakresie treści, wiadomości i umiejętności, uwzględniając  specyficzne potrzeby tych uczniów. Ocena postępów w nauce powinna motywować ich do dalszej pracy.
Ważnym elementem pracy nauczyciela, a w szczególności wychowawcy w klasie integracyjnej jest dobra współpraca z rodzicami. Dzięki właściwym relacjom z nimi chętniej wspierają pedagogów w ich pracy: organizacji imprez klasowych, wycieczek, w urządzaniu sal lekcyjnych. 
           Założeniem integracyjnej oświaty jest to, że nauczanie to tworzenie optymalnych warunków wspomagających rozwój każdego dziecka. Każde dziecko jest inne i ma swoją indywidualną drogę rozwoju. Każde dziecko, a więc i dziecko mniej sprawne, dziecko, które ma dodatkowe specjalne potrzeby, np. korzysta sześciopunktowego pisma Braile’a, bo nie widzi, nosi aparat słuchowy, bo bez niego nie słyszy, porusza się na wózku, bo inaczej w ogóle nie mogłoby się przemieszczać, ale poza tym jest takim samym dzieckiem jak inni  jego rówieśnicy. Chce mieć przyjaciół, chce poznawać świat, chce cieszyć się i śmiać z głupich dowcipów, jak inne dzieci, ale nie chce być traktowane jako inne dziecko. Inność znaczy osobność, znaczy samotność i mur. 
           Wyeliminowanie uprzedzeń i postaw odrzucających nastąpi szybciej, jeżeli dzieci poznają się, nauczą się tolerancji i akceptowania innych. Obcowanie uczniów zdrowych i niepełnosprawnych stanowi szansę dla obu grup, bowiem żaden nauczyciel, bez względu na swoje kompetencje i talent pedagogiczny, nie zastąpi dziecku społecznego otoczenia innych dzieci. Taką szansą jest integracja.