image10.jpg
Strona Główna arrow Integracja arrow Zasady pracy
Zasady pracy na lekcjach języka polskiego

Marta Maciorowska

Zasady pracy na lekcjach języka polskiego z uczniem upośledzonym w stopniu lekkim

            Nauczanie języka polskiego jest fundamentem ogólnego rozwoju ucznia. Poprzez język zdobywa on wiedzę i kształtuje swoją osobowość. 
          Celem nauczania języka polskiego jest poszerzeniem wiedzy o świecie, o człowieku i jego życiu, doskonalenie kompetencji komunikacyjnych, tzn. mówienia, słuchania, czytania, pisania,  rozwijanie odbioru dzieł literackich, filmowych, malarskich, rozwijanie zainteresowań związanych z przedmiotem, kształtowanie wartościowych postaw moralnych i społecznych. 
            Ćwiczenia w mówieniu, pisaniu i czytaniu są podstawowym środkiem kształcenia sprawności językowej i myślowej. Celem ich jest opanowanie przez uczniów  płynnego czytania i poprawnego wyrażania swych myśli w zdaniach prawidłowo zbudowanych. 
            W ćwiczeniach w mówieniu należy uwzględnić spontaniczne wypowiedzi uczniów, swobodne rozmowy nauczyciela z uczniami, opowiadania, opisy, omawianie utworów, filmów. W zakresie mówienia należy stopniowo wymagać od uczniów dłuższych wypowiedzi, umiejętności wyrażania swoich spostrzeżeń w formie opowiadania i opisu. Naukę opowiadania należy rozpocząć od ćwiczeń związanych z cyklem obrazków przedstawiających historyjkę. Nadają obrazkom tytuły, które służą im jako punkty planu przy układaniu opowiadania. Naukę opisu należy rozpocząć od dobrze dzieciom znanych z bezpośredniej obserwacji przedmiotów. 
            Ćwiczenia słownikowe poszerzają bierny i czynny słownik dziecka. Szczególną uwagę należy zwrócić na wyjaśnienie niezrozumiałych wyrazów i zwrotów, a także na posługiwanie się słownikiem wyrazów obcych, encyklopedią. Na podstawie zestawień przedmiotów o cechach kontrastowych uczniowie dobierają odpowiednie wyrazy o znaczeniu przeciwstawnym, np. szeroki -  wąski. Uczniowie powinni grupować wokół określonego tematu wyrazy oznaczające nazwy przedmiotów, cech, czynności. 
            W ćwiczeniach w pisaniu należy systematycznie wdrażać uczniów do samodzielnego układania zdań wspólnego redagowania krótkich opowiadań, opisów, listów życzeń, zaproszeń, sprawozdań. Naukę opisywania należy rozpocząć od opisu dobrze dzieciom znanych z bezpośredniej obserwacji przedmiotów. 
            Systematycznie należy kontrolować prace pisemne uczniów, poprawiać popełniane błędy i korygować, dostosowując metody ich usuwania do potrzeb dziecka. 
            W kształceniu umiejętności czytania należy wdrażać uczniów do płynnego głośnego oraz cichego czytania ze zrozumieniem. Uczniowie powinni często słuchać pięknego, ekspresywnego, starannego czytania przez nauczyciela. Doskonaląc technikę czytania uczniowie powinni uwzględniać znaki przystankowe i próbować modulować  głos. Należy stosować urozmaicone ćwiczenia, takie jak: czytanie z podziałem na role, dialogi, recytacje, inscenizacje, wyszukiwanie w tekście odpowiedzi na pytanie. 
            Ważną rolę w doskonaleniu czytania odgrywa lektura. Powiązana z realizowaną tematyką daje okazję do przeżyć estetycznych i wzruszeń, jest źródłem informacji o świecie oraz okazją do poznania twórców literatury dla dzieci i młodzieży. 
           Przy omawianiu lektury należy nawiązywać do osobistych doświadczeń i przeżyć uczniów, ukazywać cechy bohaterów, ich postawy, wzorce zachowań, wskazywać sposoby rozwiązywania problemów. Dążąc do pogłębiania rozumienia treści przeczytanego tekstu należy wyodrębnić występujące w utworze postacie, określić kolejność wydarzeń, szukać zależności między przebiegiem zdarzeń a zakończeniem akcji, wskazywać fragmenty i nadawać im tytuły. Należy uczyć krytycznej oceny sytuacji i postaci. 
            Należy zachęcać uczniów do samodzielnego czytania utworów, odpowiednich książek i czasopism w domu, wdrażać do samokształcenia. 
            Nauka o języku, czyli nauka gramatyki,, ortografii i przestankowania powinna być ściśle połączona z ćwiczeniami w mówieniu, czytaniu, pisaniu oraz ćwiczeniami słownikowymi. Ćwiczenia gramatyczne należy wprowadzać stopniowo, najlepiej w związku z obserwacją przedmiotów i zjawisk. 
            Ucząc zasad ortograficznych wskazane jest stosowanie urozmaiconych ćwiczeń oraz wykorzystanie różnorodnych pomocy dydaktycznych ( loteryjki, domina, tablice, ilustrowane słowniczki). Utrwalanie poprawnej pisowni służy: przepisywanie, pisanie z pamięci, ze słuchu, uzupełnianie luk w wyrazach, układanie słowniczków ortograficznych. Przepisywaniu powinny towarzyszyć polecenia wyszukiwania określonych zwrotów, wyrazów o trudnej pisowni, fragmentów związanych z tematem. Należy systematycznie zwracać uwagę na poprawną pisownię i wdrażać uczniów do samokontroli. 
            Uczniowie powinni poznać podstawowe części mowy i zdania. Rozróżnianie zdań oznajmujących i pytających, rozkazujących, wykrzyknikowych powinno występować w trakcie ćwiczeń w mówieniu – rozmów nauczyciela z uczniami, spontanicznym wypowiadaniem się uczniów. Analizę zdań należy rozpocząć od zdań prostych, a rozwijając podmiot i orzeczenie ukazać budowę zdań rozwiniętych. Terminy rzeczownik, czasownik, przymiotnik powinny być wprowadzane przy bezpośrednim poznaniu nazw rzeczy, cech, czynności. Rozpoznawanie rzeczownika powinno łączyć się z oglądaniem i nazywaniem przedmiotów, czasownika zaś z wykonywaniem czynności. Rozpoznawanie przypadków rzeczownika należy rozpocząć od obserwacji zmian form rzeczownika w odpowiednio dobranych zdaniach. Rozpoznawanie w zdaniu orzeczenia ułatwi wyrabiania umiejętności odróżniania osobowych form czasownika z podmiotem i orzeczeniem. Uczeń zapoznaje się jako z najważniejszymi wyrazami w zdaniach odpowiadającymi na pytania: kto? co robi? 
            Praca domowa uczniów powinna być dokładnie objaśniona dostosowana do możliwości ucznia, aby mógł ją wykonać samodzielnie. Cel pracy powinien być jasny i motywować do jej wykonania. Może dotyczyć utrwalenia, powtórzenia wiadomości z lekcji lub przygotowania do kolejnych zajęć. Wskazane są formy prac domowych, także jak ćwiczenia dla wprawy w czytaniu i pisaniu, pamięciowe opanowanie wiersza, wypisanie z tekstu określonych wyrazów, zdań, samodzielne układanie zdań, wypowiedzi w formie krótkich opisów i opowiadań. 
            W czasie lekcji nauczyciel powinien obserwować pracę uczniów, ich zachowanie, umiejętność pracy w zespole i pracy samodzielnej, wypowiadanie się, recytacje, wnioskowanie, korzystanie z tekstu, pisanie, korzystanie z różnych źródeł informacji. Należy pamiętać o pozytywnym wzmacnianiu poprzez aprobatę, zachętę ucznia, wyróżnienie, pochwalenie przed rodzicami . 
            Po realizacji pewnych części materiału nauczania jego opanowanie należy sprawdzać stosując prace pisemne, dyktanda, zadania testowe, ćwiczenia praktyczne, zadania problemowe. 
            W ocenianiu wiadomości i umiejętności ucznia zawsze należy uwzględniać indywidualne możliwości ucznia, jego wysiłek, zaangażowanie, systematyczność.